İş Ayakkabısı Etiketi Nasıl Okunur? Sınıflar ve Kısaltmalar (S4, S5, O1, SRC, ESD)

1. Önce standarda bakın: S mi, O mu?

S ile başlayan sınıflar (SB, S1…S7) EN ISO 20345 kapsamındaki güvenlik ayakkabılarıdır ve hepsinde darbe ve ezilmeye karşı test edilmiş koruyucu burun bulunur. O ile başlayan sınıflar (OB, O1…O7) EN ISO 20347 kapsamındaki meslek ayakkabılarıdır; koruyucu burun içermezler. Düşen cisim veya ezilme riski olan işlerde O sınıfı bir ayakkabı, S sınıfının yerini tutmaz.

2. Güvenlik ayakkabısı sınıfları (EN ISO 20345:2022)

S1P/S3 farkını ve çelik–kompozit burun konusunu ayrıntılı anlattığımız S1P ve S3 İş Ayakkabısı Farkları ve Çelik Burunlu İş Ayakkabısı Rehberi rehberlerini tekrar etmemek için aşağıdaki tabloda her sınıfı kısaca özetliyoruz.

3. Meslek ayakkabısı sınıfları (EN ISO 20347:2022)

4. Ek işaretler ne anlama gelir?

5. Antistatik, ESD ve elektrik yalıtımı aynı şey değildir

Antistatik (A): Vücutta biriken statik elektriğin boşalmasını sağlar; EN ISO 20345'e göre ayakkabının elektrik direnci yaklaşık 100 kΩ ile 1 GΩ arasındadır.

ESD: Elektrostatik boşalmaya duyarlı elektronik üretim alanları içindir (EN 61340-5-1). İzin verilen direnç aralığı daha dardır (yaklaşık 100 kΩ–35 MΩ); ESD ayakkabı aynı zamanda antistatiktir, ancak her antistatik ayakkabı ESD değildir.

Elektrik yalıtkan ayakkabı: Gerilim altındaki (canlı) hatlarda çalışma için EN 50321-1 standardına göre sınıflandırılmış yalıtkan ayakkabı/çizme gerekir. Antistatik veya ESD işaretli bir ayakkabı elektrik yalıtımı sağlamaz.

6. 2011 etiketi mi, 2022 etiketi mi?

Piyasada hem EN ISO 20345:2011 hem de EN ISO 20345:2022 sertifikalı ürünler bulunabilir. 2011 etiketlerinde SRA/SRB/SRC görürsünüz; 2022 etiketlerinde bunların yerine SR kullanılır, S6 ve S7 sınıfları eklenmiş, FO isteğe bağlı hâle gelmiştir. Bu nedenle iki ürünü karşılaştırırken yalnız sınıf koduna değil, etikette yazan standart sürümüne de bakın.

7. Etiketi okurken 5 adım

1. Standart numarasını bulun (EN ISO 20345 = burunlu güvenlik, EN ISO 20347 = burunsuz meslek).
2. Sınıf kodunu okuyun (S1, S3, S5, O1…) ve işinizdeki riskle karşılaştırın.
3. Ek işaretleri kontrol edin (SR, HRO, CI, WR, M…); ihtiyacınız olan özellik etikette yoksa ürünün o özelliğe sahip olduğunu varsaymayın.
4. Elektriksel risk varsa antistatik, ESD ve EN 50321-1 yalıtımı ayrımına dikkat edin.
5. Numara ve kalıbı çalışma çorabınızla birlikte değerlendirin; kesin seçim için işyeri risk değerlendirmesini esas alın.

Sık sorulan sorular

S1P ne demek?
S1P, S1 sınıfına delinmeye dayanıklı taban eklenmiş güvenlik ayakkabısıdır. S1'in koruyucu burun, kapalı topuk, antistatik özellik ve topukta enerji emilimi gerekliliklerine ek olarak taban, sivri cisimlere karşı test edilmiştir. 2022 sürümünde delinme koruması P, PL veya PS işaretiyle gösterilir.

S1, S2 ve S3 ne demek?
S1: koruyucu burun, kapalı topuk, antistatik ve topukta enerji emilimi. S2: S1'e ek olarak sayanın su girişine ve emilimine dayanımı. S3: S2'ye ek olarak delinme dayanımı ve tırtıllı (kramponlu) dış taban.

S1 ile S1P arasındaki fark nedir?
Tek fark delinme dayanımıdır: S1P'nin tabanı çivi gibi sivri cisimlere karşı test edilmiştir, S1'de bu koruma yoktur. Zeminde çivi, metal parça veya cam riski varsa S1P veya S3 tercih edilir.

Antistatik ile ESD arasındaki fark nedir?
Antistatik ayakkabı vücutta biriken statik yükü 100 kΩ–1.000 MΩ aralığında boşaltır. ESD ayakkabı (EN 61340-5-1) ise daha dar bir direnç aralığında çalışarak hassas elektronik bileşenleri statik boşalmadan korur. İkisi de elektrik yalıtımı sağlamaz.

İş ayakkabısı ne zaman değiştirilmeli?
Sabit bir süre yoktur. Koruyucu burun darbe veya ezilme aldıysa, tabanda delik, çatlak ya da bitmiş diş varsa, sayada yırtık veya açılmış dikiş varsa ayakkabı değiştirilir. Darbe almış burun görünür hasar olmasa da korumasını kaybetmiş olabilir. Üreticinin kullanım talimatını ve işyeri prosedürünü esas alın.

Elektrikçi ayakkabısı kaç volta dayanır?
Yalıtkan ayakkabının hangi gerilime kadar kullanılabileceği, etiketindeki EN 50321-1 sınıf işaretinde yazar. Etiketinde bu sınıf olmayan bir ayakkabı “elektrikçi” adıyla satılsa bile gerilim altındaki işlerde yalıtım koruması sağlamaz.

S4 ne demek?
S4, tamamen polimer veya kauçuktan kalıplanmış, su geçirmez gövdeli güvenlik çizmesi sınıfıdır. Delinme dayanımı içermez; bu özellik S5'te bulunur.

O1 iş ayakkabısı ne demek?
O1, koruyucu burnu olmayan meslek ayakkabısıdır: kapalı topuk, antistatik ve topukta enerji emilimi sağlar. Ezilme veya düşen cisim riski olan işlerde S sınıfı ayakkabı gerekir.

SRC ne demek?
SRC, eski (2011) standarttaki kayma direnci işaretidir: hem sabunlu seramik zemin hem gliserinli çelik zemin testinden geçmiş taban. 2022 sürümünde yerini SR işareti almıştır.

ESD ayakkabı elektrikçiler için uygun mu?
Hayır. ESD, hassas elektronik bileşenleri statik boşalmadan korumak içindir; gerilim altındaki işlerde EN 50321-1'e göre sınıflandırılmış yalıtkan ayakkabı gerekir.

S5 ile S3 arasındaki fark nedir?
S3, deri veya tekstil sayalı ve su girişine dayanıklı bir ayakkabıdır; S5 ise polimer/kauçuk gövdeli su geçirmez çizmedir. Her ikisinde de delinme dayanımı ve tırtıllı taban bulunur.

İlgili kategoriler

Ayak Koruma · İş Ayakkabıları · İş Botları · İş Çizmeleri · Korumasız İş Ayakkabıları · Elektrikçi İş Ayakkabıları