İş Güvenliği Ekipmanları Rehberi: KKD Seçimi, Standartlar ve Bakım

İş güvenliği ekipmanları, çalışanları iş ortamındaki fiziksel, kimyasal, biyolojik ve ergonomik risklere karşı koruyan kişisel koruyucu donanımların (KKD) tamamını kapsar. 6331 sayılı İSG Kanunu uyarınca işverenler bu ekipmanları risk değerlendirmesiyle belirlemek ve çalışanlara ücretsiz sağlamak zorundadır.

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Nedir?

KKD; çalışanın giydiği, tuttuğu veya taşıdığı ve kendisini bir ya da birden fazla tehlikeye karşı koruyan her türlü araç ve ekipmanı ifade eder. Baret, eldiven, gözlük, maske, işitme koruyucu ve güvenlik ayakkabısı bu tanımın kapsamındadır.

Baş Koruma Ekipmanları

Başa gelen darbe, delme, elektrik ve kimyasal sıçrama risklerine karşı baret (koruyucu kask) kullanılır. EN 397 standardına uygun baretler, düşen cisim darbelerinde belirlenmiş deformasyon sınırları içinde kalmalıdır.

• Sınıf E (Electrical): 440 V'a kadar elektrik yalıtımı sağlar.
• Sınıf HV (High Voltage): 1.000 V'a kadar yüksek gerilim koruması.
• Bump cap: Düşük tavanlı alanlarda kafa çarpmalarına karşı; tam baret yerine geçmez.

Göz ve Yüz Koruma

• Güvenlik gözlüğü (EN 166): Toz, küçük parçacık ve sıvı sıçramalarına karşı.
• Koruyucu vizör: Büyük parçacık ve kimyasal sıçramaya karşı yüzün tamamını korur.
• Kaynak maskesi (EN 169): UV ve kızılötesi radyasyona karşı, farklı karartma derecelerinde.

İşitme Koruyucular

85 dB(A) üzerindeki ortamlarda kullanım zorunludur (TS EN ISO 4869).

• Kulak tıkacı: Hafif ve taşınabilir; uzun süreli maruziyet için uygundur.
• Kulaklık (ear muff): Takıp çıkarma kolaylığı; aralıklı gürültülü çalışmada tercih edilir.

Solunum Koruyucular

El ve Kol Koruma Ekipmanları

Düşmeden Koruma Sistemleri

2 metre ve üzerindeki çalışma yüksekliklerinde düşmeye karşı koruma zorunludur. Bu sistemler Kategori III KKD kapsamındadır.

• Tam vücut kemer (EN 361): Düşme yükünü tüm vücuda dağıtır; bel kemeri yerine geçmez.
• Darbeli ip / bağlantı elemanı (EN 354, EN 355): Yükseklik farkına göre seçilir.
• Yaşam hatları: Sabit ankraj noktası olmayan uzun mesafeli çalışmalar için.

KKD Bakımı ve Raf Ömrü

• Hasar gören KKD derhal kullanım dışı bırakılmalıdır; onarım yapılamaz.
• Elastomer içeren ekipmanlarda üretim tarihinden itibaren azami 5 yıl kullanım önerilir.
• Darbe almış baret veya emniyet kemeri süre dolmadan değiştirilmelidir.
• Kimyasal maruziyeti olan eldivenler her kullanımdan sonra kontrol edilmeli; renk değişimi veya şişme varsa atılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular