Baret Kullanım Ömrü: Kaç Yılda Değişir, Üretim Tarihi Nasıl Okunur?

1. Mevzuat ve standart ne diyor?

ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü'nün KKD Destek Portalı, baret üreticilerinin her baretle birlikte Türkçe olarak "baret ve parçalarının son kullanım tarihi veya kullanma ömrüne ilişkin bilgileri" vermekle yükümlü olduğunu belirtir. Aynı sayfaya göre "baretlerin kullanımında imalatçı tarafından belirtilen raf ömrü ile kullanım ömrü dikkate alınmalıdır."

KKD Yönetmeliği de kullanım sürelerinin riskin derecesi, maruziyet sıklığı, çalışma yerinin özellikleri ve donanımın performansına göre belirlenmesini ister (m. 6/1-c). Yani doğru cevap her zaman elinizdeki baretin kullanım kılavuzunda yazar.

2. Markalara göre kullanım ömrü

Aşağıdaki değerler üreticilerin kendi teknik belgelerinden alınmıştır. "Üretimden" ve "ilk kullanımdan" iki ayrı saattir; birçok üretici ikisini birlikte uygular ve hangisi önce dolarsa onu esas alır.

Sitemizdeki

baş koruyucular arasında yukarıdaki 3M ve Delta Plus modelleri bulunur. Karam ve diğer markalarda modele özel ömür için ürünle gelen Türkçe kullanım kılavuzuna bakın; kılavuz elinizde değilse bize sorun.

3. Üretim tarihi nasıl okunur?

Üretim yılı ve üç aylık dönemi TS EN 397'nin zorunlu işaretlerindendir. Tarih genellikle siperliğin altında veya kabuğun içinde, kalıpla basılmış bir "saat" ya da etiket olarak bulunur:

• JSP: Dış halkadaki sayılar ayı (ok gösterir),ortadaki iki rakam yılı gösterir.
• Delta Plus: Yıl bir dairenin içinde, ay bir okun ucundadır. Noktalı tiplerde son işaretli noktanın satırı yılı, sütunu ayı verir.
• MSA: Siperlik altındaki tarih kodu kabuğun üretim (enjeksiyon) tarihidir, kullanıma başlama tarihi değildir.
• uvex: "01/0000" biçimi ay/üretim yılı anlamına gelir.

İpucu: Ömür ilk kullanımdan da sayıldığı için baret çalışana verildiğinde tarihi yazın.

KKD zimmet tutanağı aracımız bunun için "Not / yenileme" alanı içerir.

4. 3M baretteki kırmızı nokta nedir? (Uvicator)

3M G3000 serisindeki kırmızı disk, Uvicator adlı UV sensörüdür. 3M'e göre baret güneş ışığı aldıkça disk aldığı UV miktarına göre saat yönünde kırmızıdan beyaza döner; disk tamamen beyazladığında baret alabileceği en yüksek UV miktarına ulaşmıştır ve değiştirilmelidir. Sensörün çalışması için diskin üzerine etiket yapıştırılmamalıdır.

Uvicator yalnız güneş (UV) yaşlanmasını gösterir. Fiziksel ve kimyasal hasar ayrıca kontrol edilir; disk kırmızı olsa bile çatlamış veya darbe almış baret kullanılmaz.

5. Baret ne zaman hemen değiştirilir?

• Ağır darbe, elektrik çarpması, iş kazası veya kimyasal maruziyetten sonra (ÇSGB).
• Kabukta çatlak, ezik veya belirgin aşınma varsa.
• Üreticinin bildirdiği raf veya kullanım ömrü dolduysa.
• 3M Uvicator diski tamamen beyazladıysa.

6. Depolama ve bakım

• Doğrudan güneş almayan, serin ve karanlık bir yerde saklayın (ÇSGB). 3M G3000 için önerilen depolama +3 °C ile +40 °C arası ve %85'in altında nemdir; JSP ve uvex 20 ± 15 °C önerir.
• Ilık su ve hafif deterjanla düzenli temizleyin.
• Üretici izin vermedikçe boya, çözücü, yapıştırıcı veya yapışkan etiket kullanmayın; orijinal parçaları değiştirmeyin.

7. TS EN 397 işaretleri ve ek testler

Elektrik işleri için yüksek gerilimde yalıtım isteniyorsa ayrı standart olan EN 50365 sertifikasına (çift üçgen işareti) bakılır. Sitemizdeki elektrikçi baretlerinin sertifikasını ürün sayfasından kontrol edin.

Yeni sürüm: EN 397:2012+A1:2012'nin yerini EN 397:2025 alıyor. Yeni sürümde Tip 1 ve Tip 2 ayrımı geliyor, 440 V seçeneği kaldırılıp elektrik yalıtımı EN 50365:2023'e bırakılıyor. Eski sertifikalı ürünler sertifika süreleri boyunca piyasaya sürülebiliyor. Kullanımdaki baretin değişim zamanını yine üreticinin bildirdiği kullanım ömrü belirler.

Sık sorulan sorular

Baretlerin raf ömrü kaç yıldır?

Tek bir yasal süre yoktur. Üretici beyanlarına göre kullanılmadan depolama süresi 4–5 yıldır (JSP ve Karam en fazla 5 yıl, uvex 4 yıl). Depolama süresine ilk kullanımdan sonraki kullanım ömrü eklenir; birçok üretici üretim tarihinden toplam bir üst sınır da koyar.

3M baret kırmızı nokta nedir?

3M'in Uvicator UV sensörüdür. Güneş aldıkça kırmızıdan beyaza döner; tamamen beyazladığında baret değiştirilmelidir.

Beyaz bareti kimler kullanır?

Türk mevzuatında baret rengini göreve bağlayan bir kural bulamadık; renkler işyeri veya şantiye geleneğidir ve üreticiler arasında bile farklıdır. uvex, büyük şantiyelerde beyazın ziyaretçi veya mimar, kırmızının şef, ustabaşı ya da elektrikçi için kullanıldığını yazar. Karam ise beyazı şantiye yöneticisi, mühendis ve denetçi, kırmızıyı yangın görevlisi için önerir. İşyerinizin renk politikasını esas alın.

Baret askısı (içlik) ne zaman değişir?

Avrupa'daki üretici kılavuzlarında askı için ayrı bir yıl bulamadık. MSA'nın ABD kılavuzu askının en geç 12 ayda değiştirilmesini önerir. Askı yıprandığında veya kılavuzda belirtilen sürede değiştirilmelidir.

İlgili ürünler:

Baş koruyucular · Yüz koruyucular · KKD rehberi · KKD zimmet tutanağı